„Czasem jak widzę starego człowieka, to myślę, że może w najlepszym okresie swego życia był w Polsce i zabijał Żydów”

Tuż przed wybuchem powstania w warszawskim getcie (19.04.1943) Joanna Sobolewska-Pyz została wyniesiona poza jego mury i trafiła do polskiego małżeństwa. Jej wystawa mówi o żydowskich dzieciach ratowanych przez Polaków.

DW: A jak Pani patrzy dziś na Niemcy, na Niemców?

JS-P: Czasem jak widzę starego człowieka, to myślę, że może w najlepszym okresie swego życia był w Polsce i Żydów zabijał. Ale nie wolno tak myśleć i mam za to żal do siebie. Ale to powraca. Na otwarciu wystawy podeszła do mnie kobieta i opowiadała, że jej ojciec był w Wehrmachcie i że nigdy się z tym nie pogodził i popadł w pijaństwo, zapijając swoją przeszłość. A kiedyś mnie taki dzieciak spytał, co bym zrobiła, gdybym spotkała Hitlera. Ja na to, że nic. Bo co można powiedzieć?

DW: Prowadzenie Stowarzyszenia Dzieci Holokaustu, spotkania, opowiadanie o swoim losie. Dlaczego Pani to robi?

JS-P: Żeby dawać świadectwo. Czasem myślę, że ta edukacja może nie ma sensu, bo obok płynie normalne życie, a kto dziś interesuje się świadectwami historii? Antysemityzm był, jest i będzie. Ale nawet gdyby tylko jeden człowiek miał się dowiedzieć, to pewnie warto. Poza tym ja nie mogę inaczej. Ja tym oddycham, to moja obsesja, więc muszę. Jedyne, co mogę zrobić, to krzyczeć. I właśnie krzyczę. Może za mało, za cicho, ale krzyczę.

<em>Rozmawiała Monika Sieradzka</em>

*Joanna Sobolewska-Pyz, ur. 1939, od 2012 roku przewodnicząca Stowarzyszenia Dzieci Holokaustu z siedzibą w Warszawie. Jest jednym z żydowskich dzieci przeszmuglowanych z warszawskiego getta. Wychowali ją Anastazja i Walerian Sobolewscy, którzy zostali pośmiertnie uhonorowani Medalem Sprawiedliwych Wśród Narodów Świata. Socjolożka z wykształcenia, pracowała na Uniwersytecie Warszawskim

REDAKCJA POLECA