Ozempic naprawdę odchudza. Co dzieje się z organizmem po jego odstawieniu?

Ozempic zawiera semaglutyd i w Unii Europejskiej jest lekiem stosowanym w leczeniu cukrzycy typu 2. Do leczenia otyłości przeznaczony jest Wegovy, który zawiera tę samą substancję czynną, ale ma inne wskazanie i dawkowanie. Nazwa Ozempic stała się jednak na tyle rozpoznawalna, że często pojawia się w potocznych rozmowach o lekach pomagających schudnąć.

Ile naprawdę można schudnąć?

W dużym badaniu STEP 1 uczestniczyło 1961 dorosłych z nadwagą lub otyłością, którzy nie chorowali na cukrzycę. Po 68 tygodniach osoby przyjmujące semaglutyd w dawce 2,4 mg straciły średnio 14,9 proc. początkowej masy ciała. W grupie placebo było to 2,4 proc. Ponad połowa leczonych schudła o co najmniej 15 proc.

Dla osoby ważącej 100 kilogramów średni spadek o 14,9 proc. oznaczałby niemal 15 kilogramów mniej.

Jednym z powodów tak dużego efektu jest wpływ semaglutydu na apetyt. Lek zwiększa uczucie sytości, zmniejsza głód i ułatwia ograniczenie ilości jedzenia. W przypadku części pacjentów oznacza to, że codzienna kontrola apetytu staje się znacznie łatwiejsza.

Po odstawieniu ten efekt stopniowo zanika. Apetyt może ponownie wzrosnąć, a utrzymanie niższej masy ciała staje się trudniejsze.

Rok później wróciło około dwóch trzecich utraconej wagi

Najbardziej wymowne dane pochodzą z dalszej obserwacji uczestników STEP 1. Podczas leczenia semaglutydem osoby objęte tą analizą straciły średnio 17,3 proc. masy ciała. Po odstawieniu leku obserwowano je jeszcze przez rok.

W tym czasie odzyskały średnio 11,6 punktu procentowego masy ciała. W praktyce oznaczało to powrót około dwóch trzecich wcześniejszego spadku. Po zakończeniu całej obserwacji uczestnicy nadal ważyli średnio mniej niż przed rozpoczęciem leczenia, ale znaczna część efektu zniknęła.

Podobny wynik przyniosło badanie STEP 4. Wszyscy uczestnicy przez pierwszych 20 tygodni otrzymywali semaglutyd. Następnie część kontynuowała leczenie, a część przeszła na placebo. Przez kolejne 48 tygodni osoby nadal przyjmujące lek schudły średnio o następne 7,9 proc. U tych, którzy go odstawili, masa ciała wzrosła średnio o 6,9 proc.

Nie oznacza to, że każda osoba po odstawieniu odzyska dwie trzecie utraconych kilogramów. Badania pokazują średnie wyniki dla grup, a reakcje poszczególnych pacjentów mogą się znacznie różnić.

Dlaczego kilogramy wracają?

Po dużym schudnięciu organizm reaguje zmianami, które sprzyjają ponownemu przybieraniu na wadze. Głód może być silniejszy, a utrzymanie mniejszych porcji trudniejsze. Podczas leczenia semaglutyd zmniejsza apetyt i ułatwia kontrolowanie ilości jedzenia. Gdy jego działanie ustępuje, część tej pomocy znika.

Powrotu kilogramów nie da się więc sprowadzić do braku silnej woli. Otyłość jest chorobą przewlekłą, a na masę ciała wpływa wiele mechanizmów biologicznych. Znaczenie mają sposób żywienia, aktywność fizyczna, inne choroby, przyjmowane leki i indywidualna reakcja organizmu.

Zmienia się nie tylko masa ciała

Podczas leczenia semaglutydem w badaniach poprawiały się również niektóre wskaźniki związane ze zdrowiem metabolicznym. U uczestników STEP 1 obserwowano między innymi korzystne zmiany obwodu talii, ciśnienia tętniczego i części parametrów kardiometabolicznych.

Po odstawieniu leku i ponownym wzroście masy ciała część tej poprawy zaczęła zanikać. W przedłużonej obserwacji STEP 1 wartości wielu parametrów metabolicznych przesuwały się z powrotem w kierunku poziomów sprzed rozpoczęcia terapii.

To istotne, bo leczenie otyłości nie sprowadza się wyłącznie do liczby widocznej na wadze. Zmiana masy ciała może wpływać również na inne czynniki związane ze zdrowiem.

Czy Ozempic trzeba brać już zawsze?

To, jak długo powinno trwać leczenie, zależy od konkretnego pacjenta, wskazania, skuteczności terapii, działań niepożądanych i innych problemów zdrowotnych. W przypadku Wegovy europejskie wskazanie obejmuje nie tylko redukcję masy ciała, ale również jej długoterminową kontrolę.

Nie powinno się samodzielnie odstawiać leku tylko dlatego, że udało się osiągnąć oczekiwaną wagę. Decyzję o zakończeniu lub zmianie terapii należy omówić z lekarzem.

Wokół Ozempicu powstało przekonanie, że wystarczy schudnąć, osiągnąć cel i zakończyć leczenie. Dane z badań pokazują, że u wielu osób właśnie po odstawieniu zaczyna się trudniejszy etap. Apetyt może ponownie wzrosnąć, część kilogramów wraca, a wraz z nimi mogą słabnąć wcześniejsze korzyści metaboliczne.

Dlatego przed rozpoczęciem takiego leczenia warto wiedzieć nie tylko, ile można schudnąć. Równie ważny jest plan na później.

Źródła: Europejska Agencja Leków