Starmer ustępuje. Czy nowy premier zapowie powrót Wielkiej Brytanii do Unii Europejskiej?

Keir Starmer ogłosił rezygnację z funkcji premiera Wielkiej Brytanii i lidera brytyjskiej Partii Pracy (Labour). Decyzja oznacza rozpoczęcie procedury wyboru nowego przywódcy ugrupowania, który po objęciu kierownictwa partii ma przejąć także urząd premiera Wielkiej Brytanii.

Starmer poinformował, że zwrócił się do Krajowego Komitetu Wykonawczego Partii Pracy o ustalenie harmonogramu wyboru następcy. Zgłaszanie kandydatur ma rozpocząć się 9 lipca, a cały proces ma zakończyć się przed powrotem parlamentu po letniej przerwie. Do czasu przekazania władzy Starmer ma pozostać na stanowisku.

Keir Starmer objął urząd premiera 5 lipca 2024 roku po zwycięstwie Partii Pracy w wyborach parlamentarnych. Ugrupowanie pokonało wtedy konserwatystów kierowanych przez Rishiego Sunaka i wróciło do władzy po latach rządów Partii Konserwatywnej. Starmer był liderem Partii Pracy od kwietnia 2020 roku.

Presja w Partii Pracy

Decyzja Starmera zapadła po okresie narastającej presji politycznej wewnątrz Partii Pracy. Według brytyjskich mediów i agencji Reuters jego pozycję osłabiły słabe wyniki partii w wyborach lokalnych, spadek poparcia oraz obawy części posłów przed dalszym wzrostem znaczenia Reform UK Nigela Farage’a. W ostatnich dniach coraz więcej polityków Partii Pracy uznawało, że premier powinien określić termin odejścia.

Reuters podał, że Starmer wcześniej deklarował gotowość do walki o przywództwo, jeśli doszłoby do partyjnego wyzwania. Sytuacja zmieniła się po zwycięstwie Andy’ego Burnhama w wyborach uzupełniających w okręgu Makerfield. Burnham wrócił w ten sposób do Izby Gmin i uzyskał formalną możliwość ubiegania się o kierownictwo Partii Pracy.

Rezygnacja Starmera oznacza kolejną zmianę na szczycie brytyjskiego rządu od referendum brexitowego z 2016 roku. Po Davidzie Cameronie funkcję premiera pełnili Theresa May, Boris Johnson, Liz Truss, Rishi Sunak i Keir Starmer. Następca Starmera będzie kolejnym szefem rządu Wielkiej Brytanii w ciągu dekady po referendum w sprawie wyjścia kraju z Unii Europejskiej.

Andy Burnham faworytem do przejęcia władzy

Najczęściej wymienianym kandydatem do objęcia przywództwa w Partii Pracy jest Andy Burnham. Reuters opisuje go jako faworyta w możliwym wyścigu o sukcesję po Starmerze. W Partii Pracy brany jest pod uwagę także scenariusz, w którym Burnham byłby jedynym kandydatem i przejął kierownictwo partii bez pełnej rywalizacji wewnętrznej.

Burnham był posłem do Izby Gmin w latach 2001–2017, reprezentując okręg Leigh. Później przez dziewięć lat pełnił funkcję burmistrza Greater Manchester. Dwukrotnie ubiegał się o przywództwo w Partii Pracy, w 2010 i 2015 roku, ale w obu przypadkach przegrał.

Jego program polityczny jest opisywany w brytyjskich mediach jako próba przeniesienia doświadczeń z Greater Manchester na poziom całego państwa. Burnham akcentuje decentralizację, większą rolę regionów, transport publiczny, mieszkalnictwo oraz silniejszą kontrolę państwa nad podstawowymi usługami. Reuters określa ten kierunek jako „Manchesterism”, czyli model oparty na większej samodzielności lokalnych wspólnot i silniejszej roli usług publicznych.

W sprawie brexitu Burnham nie zapowiada szybkiej próby powrotu Wielkiej Brytanii do Unii Europejskiej. W maju mówił, że nie proponuje rozpoczęcia procesu ponownego wejścia do UE i że respektuje wynik referendum z 2016 roku. Jednocześnie brytyjskie media przypominały jego wcześniejsze wypowiedzi, w których wskazywał na długoterminowy argument za ponownym członkostwem.

Obecnie Burnham przedstawia sprawy krajowe jako priorytet. W wystąpieniach związanych z powrotem do parlamentu mówił przede wszystkim o usługach publicznych, gospodarce, mieszkalnictwie i funkcjonowaniu państwa. Taki kierunek oznacza, że ewentualny rząd Burnhama mógłby kontynuować poprawę relacji z Brukselą, ale bez deklaracji szybkiego odwrócenia brexitu.

Źródło: Reuters, The Guardian