Kids Rights Index 2023. Polska na 124 miejscu w rankingu praw dzieci

Jowita Kiwnik Pargana

Polskie dzieci spotykają się z dyskryminacją. Państwo nie uwzględnia ich najlepszego interesu ani nie wspiera organizacji walczących o ich prawa. Polska spadła ze 123 na 124 miejsce w rankingu Kids Rights Index 2023.

Polska uzyskała dopiero 124 miejsce w rankingu dotyczącym praw dzieci opublikowanym w poniedziałek (26.06.2023) przez fundację KidsRights.

Organizacja co roku analizuje sytuację dzieci na świecie w pięciu kategoriach: zdrowie, prawo do życia, dostęp do edukacji, ochrona praw dzieci i sprzyjające warunki dla praw dziecka (to właśnie w tej ostatniej Polska uzyskała najniższe wyniki).

Tegoroczny ranking objął 193 państwa, które ratyfikowały Konwencję ONZ o prawach dziecka.

Najlepsze wyniki otrzymała Szwecja, która zdetronizowała Islandię, będącą na szczycie od czterech lat (teraz na miejscu trzecim), po niej Finlandia. Na ostatnim miejscu znalazły się Chad, Sudan i Afganistan. Z kolei Niemcy utrzymały stabilną piątą pozycję. Wykazały poprawę w zakresie poszanowania poglądów dziecka i wysokości przekazywanego na dzieci budżetu. Zaznaczono jednak, że dzieci znajdujące się w trudnej sytuacji, np. ubogie czy pochodzące z rodzin imigranckich, mogą się spotykać w Niemczech z dyskryminacją.

Wynik Polski jest najniższy w UE. Podobnie słabo wypadła Rumunia, która jednak wyprzedziła Polskę o kilka pozycji (119 miejsce). Przed nami znalazł się Senegal, za nami: Laos.

Coraz mniej szczepień

Polska otrzymała całkiem niezły wynik (28 miejsce) w zakresie „ochrony dzieci”. Mowa tu przede wszystkim o chronieniu dzieci przed przymusową pracą. W Polsce ten problem praktycznie nie istnieje. W innych państwach dzieci bywają zabierane ze szkół i wysyłane do pracy. Dla porównania w Białorusi liczba zmuszanych do pracy dzieci w ostatnim roku potroiła się.

Nieco gorsze niż w ubiegłym roku wyniki odnotowano w kategorii „prawo do życia” (44 miejsce, spadek z 33). Bierze się tu pod uwagę wskaźnik śmiertelności dzieci poniżej 5 roku życia, odsetek matek umierających przy porodzie i przewidywaną długość życia po urodzeniu.

W kategorii prawo do edukacji, w tym o równy dostęp do edukacji dla chłopców i dziewczynek Polska uzyskała 52 pozycję.

Z najnowszego raportu Światowego Forum Ekonomicznego wynika, że chociaż w Polsce liczba chłopców i dziewczynek rozpoczynających edukację podstawową jest taka sama, to już ze szkoły średniej rezygnuje więcej dziewczynek. Nierówności ponownie zacierają się na etapie edukacji wyższej.

Polska uzyskała nieco lepszy od ubiegłorocznego wynik w kategorii „ochrona zdrowia” (skok z 73 pozycji na 71), która dotyczy m.in. dostępu dzieci do szczepień. Tymczasem wiele krajów otrzymało w tej kategorii niższe wyniki, co – jak mówią badacze – jest pokłosiem COVID-19.

– Pandemia niemal wszędzie przerwała szczepienia dzieci, cofając wskaźniki szczepień o dekadę. Wynika to z negatywnego wpływu Covid-19 na dostępność szczepionek innych niż przeciwko koronawirusowi, a także na postrzeganie szczepionek i gotowość do szczepień. W efekcie w latach 2019-2021, 67 mln dzieci nie otrzymało rutynowych szczepień – mówi Marc Dullaert, założyciel i szef fundacji KidsRights. Dla przykładu w Korei Południowej w 2022 r. nie podano żadnemu dziecku szczepionek przeciwko odrze, polio i gruźlicy.

Słabo na linii państwo-społeczeństwo obywatelskie

Polskę osłabiają wyniki w kategorii „sprzyjające warunki dla ochrony praw dziecka”. Znalazła się tutaj na 175 miejscu i otrzymała najniższe noty w zakresie takich działań, jak: zapobieganie dyskryminacji dzieci, dbanie o najlepsze interesy dziecka, szacunek do opinii dzieci oraz umożliwianie uczestnictwa dzieci w życiu społecznym, dostosowanie przepisów krajowych dla dobra dziecka, przekazywanie wystarczająco wysokiego budżetu na ochronę dzieci, gromadzenie danych odnośnie do sytuacji dzieci w kraju oraz współpraca z organizacjami obywatelskimi walczącymi o prawa dzieci.

– Szczególnie słabe wyniki dotyczą wskaźników niedyskryminacji i współpracy na linii państwo-społeczeństwo obywatelskie – mówią autorzy raportu. Po raz pierwszy autorzy raportu przeanalizowali także sytuację dzieci w szóstej, choć nie włączonej do oficjalnego rankingu, kategorii: szkodliwego wpływu zmian klimatycznych na prawa dzieci. Chociaż badania pokazują, że szczególnie narażone na zagrożenia klimatyczne, trzęsienia ziemi i stres są dzieci w Bangladeszu, Chinach, Indonezji, Indiach i Meksyku, to badacze wymienili też Polskę w grupie 20 krajów o najwyższym poziomie zanieczyszczenia powietrza.

Co czwarte dziecko będzie żyło w biedzie

Jak wynika z raportu, jedno na czworo dzieci będzie żyło w tym roku w ubóstwie. Badacze tłumaczą, że sytuację dzieci na świecie pogorszyło ostatnie nagromadzenie kryzysów, mowa tu m.in. o pandemii, inflacji, wojnie w Ukrainie. Szacuje się, że 7,5 mln ukraińskich dzieci ucierpiało w wyniku wojny, z czego 1,6 mln zmuszonych zostało do wyjazdu zagranicę. A mowa tu tylko o oficjalnych danych. Wciąż nie wiadomo dokładnie, ile dzieci zostało deportowanych z terenów okupowanych w głąb Rosji. Szacuje się też, że ok. 1,5 mln ukraińskich dzieci będzie potrzebowało wsparcia psychologicznego i psychiatrycznego, żeby uporać się z doświadczeniami wojennymi.

Sytuację dzieci pogorszyły także katastrofy żywiołowe, jak trzęsienie ziemi w Turcji czy powódź w Pakistanie oraz działania władz. Dość wspomnieć o Afganistanie, który pod rządami Talibów zabronił dziewczynkom wstępu do szkół średnich i wyższych.

– Tegoroczny raport jest szczególnie alarmujący. Nasze przyszłe pokolenie znajduje się na straconej pozycji niemal na każdym etapie. Niezależnie od tego, czy chodzi o wyniszczające wojny w Ukrainie i Sudanie, wyniszczające koszty utrzymania, tragiczne katastrofy ekologiczne, zakaz dostępu dziewcząt do szkolnictwa w Afganistanie, czy też dramatycznie niskie wskaźniki szczepień na całym świecie. Konieczne są natychmiastowe działania ze strony państw, organizacji humanitarnych i innych odpowiednich instytucji, aby chronić dzieci przed katastrofą – napisał w oświadczeniu Dullaert.

REDAKCJA POLECA